Gökbilimciler, Dünya yörüngesinin ne kadar tehlikeli bir hale geldiğini somutlaştırmak için "CRASH Clock" (Çarpışma Saati) adlı yeni bir metrik geliştirdi.
Sonuçlar ürkütücü: Eğer bugün tüm uyduların kontrolü kaybedilirse, ilk büyük çarpışmanın yaşanması 3 günden kısa sürecek.
Hesaplamalara göre 2018 yılında, yörüngedeki uyduların kontrolü kaybedilseydi ilk çarpışmanın gerçekleşmesi tahminen 128 gün sürecekti. Ancak aradan geçen 8 yılda SpaceX’in Starlink gibi "mega-takımyıldızı" projeleriyle yörünge adeta dolup taştı.
2018 Sonunda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık 2 bin aktif uydu vardı. Mayıs 2025'te bu sayı yüzde 485 artışla 11 bin 700’ün üzerine çıktı.
CRASH CLOCK TAM OLARAK NEDİR?
Tıpkı nükleer savaş riskini ölçen "Kıyamet Saati" (Doomsday Clock) gibi, CRASH Clock da yörünge sağlığını ölçüyor.
Araştırmanın yazarlarından Aaron Boley, bu saatin "hata lüksümüzün ne kadar azaldığını gösteren çevresel bir gösterge" olduğunu belirtiyor.
Eğer uydular teknik bir arıza, siber saldırı veya şiddetli bir güneş fırtınası nedeniyle devre dışı kalırsa, operatörlerin müdahale etmek için artık sadece birkaç günü var.
EN BÜYÜK TEHDİT
Araştırmanın başyazarı Sarah Thiele, Livescience'a yaptığı açıklamada, bu senaryonun gerçekleşme ihtimalinin en yüksek olduğu durumun şiddetli güneş fırtınaları olduğunu vurguluyor.
Güneşten gelen yoğun radyasyon, uydu sistemlerini geçici olarak felç edebilir. Bu durumda uyduların nerede olduğunu kestirmek imkansız hale gelebilir ve "körlemesine" gerçekleşen çarpışmalar kaçınılmaz olabilir.
"KESSLER SENDROMU" TEHDİDİ
Bilim insanlarını asıl korkutan ise Kessler Sendromu. Bu teoriye göre, yörüngedeki bir çarpışma o kadar çok enkaz yaratır ki, bu enkazlar diğer uydulara çarparak zincirleme bir reaksiyon başlatabilir. Bu süreç bir kez başladığında geri döndürülemez. Alçak Dünya yörüngesi tamamen kullanılmaz hale gelebilir. İnternet, GPS ve hava durumu tahmin sistemleri çökebilir.
2025 yılında gerçekleşen 324 fırlatma ile yeni bir rekor kırıldı. Yörüngedeki ticarileşme ve yoğunlaşma devam ettikçe CRASH Clock’un süresi daha da kısalacak.
Uzmanlar, Kessler Sendromu’nun eşiğinin tam olarak nerede olduğunu bilmeseler de, "şu an geri döndürülemez bir çarpışma silsilesinin erken aşamalarında olabileceğimiz" konusunda uyarıyor.
