Türkiye’de dijital dünyanın kurallarını yeniden şekillendirecek önemli bir adım atılıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yasa taslağı, özellikle çocukların ve gençlerin internet kullanımına yönelik köklü değişiklikler içeriyor. Gündemin merkezinde ise 15 yaş altı sosyal medya yasağı bulunuyor. Bu düzenleme, milyonlarca aileyi ve teknoloji şirketini doğrudan etkileyecek potansiyele sahip. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da yapılması planlanan bu değişiklikler, çocukları dijital dünyanın olası risklerinden korumayı amaçlıyor.
15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı Taslağının Detayları
Hazırlanan yasa taslağının en dikkat çekici maddesi, 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya platformlarını kullanmasının engellenmesini hedefliyor. Eğer taslak mevcut haliyle yasalaşırsa, Türkiye’de 15 yaşından küçükler Instagram, TikTok, X (Twitter) gibi popüler sosyal ağlara erişim sağlayamayacak. Bu, dijital çağda büyüyen çocuklar için önemli bir dönüm noktası anlamına geliyor. Düzenleme, sadece bir yasak getirmekle kalmıyor, aynı zamanda sosyal ağ sağlayıcılarına da ciddi sorumluluklar yüklüyor. Şirketlerin, kullanıcıların yaşını doğrulamak için etkili mekanizmalar geliştirmesi gerekecek. Ayrıca, 15 yaşını doldurmuş çocuklar için platformların daha güvenli ve ayrıştırılmış bir hizmet sunması da zorunlu hale getirilecek.
Bununla birlikte, taslakta ebeveynlerin dijital denetim rolünü güçlendiren maddeler de yer alıyor. Sosyal ağ sağlayıcılarına, “ebeveyn kontrol araçları” oluşturma yükümlülüğü getiriliyor. Bu araçlar sayesinde ebeveynler, çocuklarının sosyal medya kullanım sürelerini yönetebilecek, içerik filtreleri uygulayabilecek ve genel olarak dijital aktivitelerini daha yakından takip edebilecekler. Bu adım, ebeveynlerin çocuklarını dijital ortamda daha etkin bir şekilde korumalarına olanak tanımayı amaçlıyor.
Dijital Oyunlar da Düzenleme Kapsamında
Yeni düzenleme sadece sosyal medya ile sınırlı kalmıyor; dijital oyun dünyasını da yakından ilgilendiriyor. Taslak, internet üzerinden oynanan veya dağıtılan oyunların kontrol altına alınmasına yönelik önemli hükümler içeriyor. Kanuna “Ek Madde 5” olarak eklenmesi planlanan yeni maddeye göre, oyun üreticileri ve sağlayıcıları, geliştirdikleri oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirmekle yükümlü olacak.
Bu, Avrupa’daki PEGI gibi sistemlere benzer bir ulusal derecelendirme sisteminin temelini atabilir. Oyun dağıtıcıları ise, bu derecelendirmeye uymayan veya usulüne uygun olarak derecelendirilmemiş içerikleri platformlarından kaldırmak zorunda olacaklar. Bu madde, çocukların yaşlarına uygun olmayan şiddet veya zararlı içerik barındıran oyunlara erişimini kısıtlamayı hedefliyor.
Ayrıca, düzenleme yurt dışı kaynaklı oyun platformlarını da kapsama alıyor. Türkiye’de günlük erişimi yüksek olan yabancı oyun dağıtıcılarının, kanuni yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için Türkiye’de bir temsilci bulundurması zorunlu kılınacak. Bu, olası bir sorunda muhatap bulunmasını ve yasal süreçlerin daha hızlı işlemesini sağlayacak bir adım olarak görülüyor.
Yeni Düzenlemenin Olası Etkileri ve Tartışmalar
Bu yasa taslağının temel amacı, çocukları siber zorbalık, zararlı içerikler, veri ihlalleri ve dijital bağımlılık gibi risklere karşı korumak olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, kontrolsüz sosyal medya kullanımının çocukların ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabildiğini ve akademik başarılarını düşürebildiğini sıkça dile getiriyor. Bu açıdan bakıldığında, düzenleme çocukların daha sağlıklı bir dijital ortamda büyümesine katkı sağlayabilir. Ebeveyn kontrol araçlarının zorunlu hale gelmesi de ailelerin bu süreçteki rolünü aktif olarak destekleyecektir.
Öte yandan, düzenlemenin uygulanabilirliği ve olası sonuçları hakkında bazı tartışmalar da mevcut. Özellikle yaş doğrulama sistemlerinin ne kadar etkili olacağı bir soru işareti. Çocukların yaşlarını büyük göstererek veya farklı kimlik bilgileri kullanarak bu yasağı aşmaya çalışabileceği öngörülüyor. Ayrıca, VPN gibi teknolojilerin kullanımıyla coğrafi kısıtlamaların aşılabileceği de bilinen bir gerçek. Bu durum, yasanın pratikteki başarısını gölgeleyebilecek en önemli teknik zorluklar olarak karşımıza çıkıyor. Düzenlemenin çocukların bilgiye erişim özgürlüğünü kısıtlayıp kısıtlamayacağı da bir diğer tartışma konusu.
BTK’nın Yetkileri Artırılıyor
Taslak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) denetim yetkilerini de önemli ölçüde artırıyor. Yeni düzenlemeye göre BTK, hem sosyal ağ sağlayıcılarından hem de oyun şirketlerinden kurumsal yapıları, algoritmaları ve veri işleme mekanizmaları dahil olmak üzere her türlü bilgiyi talep etme hakkına sahip olacak. Şirketlerin bu taleplere 5 gün gibi kısa bir süre içinde yanıt vermesi gerekecek. Bu madde, platformların şeffaflığını artırmayı ve Türkiye’deki faaliyetlerini daha sıkı bir denetim altına almayı amaçlıyor.
Dünyada Benzer Uygulamalar ve Türkiye’nin Konumu
Çocukların dijital güvenliği, dünya genelinde hükümetlerin öncelikli gündem maddelerinden biri haline gelmiş durumda. Avrupa Birliği’nde Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), üye ülkelerin 13 ila 16 yaş arasında bir “dijital rıza yaşı” belirlemesini gerektiriyor. ABD’de ise Florida ve Utah gibi eyaletler, çocukların sosyal medya kullanımına ebeveyn izni veya yaş kısıtlaması getiren yasaları hayata geçirdi. Türkiye’nin hazırladığı bu taslak, küresel ölçekte artan bu regülasyon eğiliminin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Düzenlemenin yasalaşması halinde Türkiye, çocukların dijital güvenliği konusunda en katı kurallara sahip ülkelerden biri haline gelecektir.
Sonuç olarak, Türkiye’de dijital çağın getirdiği zorluklara karşı çocukları korumak adına kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturuluyor. 15 yaş altı sosyal medya yasağı, ebeveyn kontrolleri ve oyun düzenlemelerini içeren bu taslak, hem aileler hem de teknoloji devleri için yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor. Yasanın son hali ve uygulamadaki başarısı, önümüzdeki dönemde teknoloji ve hukuk gündemini meşgul etmeye devam edecek.
Peki, Türkiye’de planlanan 15 yaş altı sosyal medya yasağı hakkındaki sizin görüşleriniz neler? Düşüncelerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!
