Kredi Notu Yüksek Olanlara da Red: Bankalar Davranışsal Risk Analizine Geçti
Kredi notu yüksek olmasına rağmen kredi veya kredi kartı başvurusu reddedilenlerin sayısında son dönemde dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Bankacılık sektöründe devreye alınan yeni risk değerlendirme yaklaşımıyla birlikte artık yalnızca kredi puanı değil, müşterilerin son aylardaki hesap hareketleri, gelir düzeni ve harcama alışkanlıkları da kredi kararlarında belirleyici rol oynuyor.
Birçok tüketici, kredi notu iyi olmasına rağmen bankalardan olumsuz yanıt aldığını ifade ediyor. Bankalar, klasik skorlamanın ötesine geçerek müşterilerin hesap kullanım alışkanlıklarını daha ayrıntılı biçimde incelemeye başladı. Düzenli gelir akışı, harcama düzeni ve finansal davranışların tutarlılığı kredi onayı açısından kritik kriterler arasında yer alıyor.
Yeni sistemde “davranışsal risk analizi” adı verilen yöntemle, hesaplara giren ve çıkan paranın niteliği mercek altına alınıyor. Düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve standart harcamalar normal kabul edilirken; sık ve açıklamasız para transferleri, ani giriş-çıkışlar ve olağan dışı hareketler risk sinyali olarak değerlendiriliyor.
Özellikle sanal bahis ve oyun sitelerine yapılan düzenli ödemeler, bankalar açısından güçlü bir risk göstergesi olarak görülüyor. Bu tür harcamaların, müşterinin geri ödeme kapasitesini zayıflatabileceği gerekçesiyle kredi ve kredi kartı başvurularının reddedilmesine yol açabildiği belirtiliyor.
Bankalar bu denetimleri büyük ölçüde otomatik sistemler üzerinden yürütüyor. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadelede kullanılan AML yazılımları ile yapay zeka destekli analiz sistemleri, olağan dışı para hareketlerini kısa sürede tespit edebiliyor. Şüpheli işlem belirlenen müşteriler “yüksek riskli” olarak işaretlenirken, bu durum kredi süreçlerini doğrudan etkiliyor.
Kredi kararlarında Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verilerinin yanı sıra bankaların kendi iç analizleri de dikkate alınıyor. Yapay zeka destekli modeller; gelirle uyumsuz harcamalar, düzensiz para trafiği ve riskli sektörlerle temas gibi kriterleri puanlayarak nihai kararı şekillendiriyor.
