DEVREYE ALINMASI BEKLENİYOR

KANGAL TERMİK SANTRALİNE KURULAN DSI (DRY SORBENT INJECTİON) SİSTEMİ İNCELEME ÖZET RAPORU YAYINLANDI. DÖRT AYDIR SADECE 3. ÜNİTENİN ÜRETİM YAPTIĞI KANGAL TERMİK SANTRALİ İLE ALAKALI İLÇE HALKI VE ÇALIŞANLARIN GENEL BEKLENTİSİ BİR AN ÖNCE 1 VE 2. ÜNİTELER

Aksaray Üniversitesi Bilimsel ve Teknolojik Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğr. Gör. Samet ÖZCAN tarafından hazırlanan özet raporda şu ifadelere yer verildi.

?Kangal ve Soma Termik Santrallarinde çevre mevzuatı limit değerlerinin üzerinde bulunan kükürt dioksit (SO2) emisyonunu mevzuat limitlerine düşürmek üzere kurulan DSI (dry sorbent injection) sistemi tarafımızdan incelenmiştir.
Santrallerden çıkan SO2 emisyonunu düşürmek için Dünyada ıslak ve kuru BGA (baca gazı arıtma sistemi) sistemleri kullanılmaktadır. Ancak ıslak BGA sistemlerinin kurulum maliyeti yüksek olmasına rağmen işletim maliyetleri düşük olduğu için ıslak tip BGA sistemleri daha yaygın olarak tercih edilmektedir. Yapılan incelemede her iki santralde de çevre mevzuatı gereği olan SO2´ emisyonunun düşürülebilmesi için yapım süresi 24-30 ay gibi bir süre alan ıslak FGD sistemi yapılıncaya kadar kuru tip DSI sisteminin kurulduğu anlaşılmaktadır.
Tüm dünyada benzer DSI tesislerinde kullanıldığı gibi Kangal ve Soma termik santrallarında da pülverize formda kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2-, sönmüş kireç) veya torona (sodyum bi karbonat) gaz kanallarına püskürtülmesi yöntemi ile çalışacak şekilde kurulmuştur. Ca(OH)2 ile SO2 ?in reaksiyonu sonucu katı partikül formda kalsiyum sülfat (CaSO4) oluşmakta ve santraldan atık olarak atılmaktadır.
Sonuç olarak Kangal ve Soma termik santrallarinde yapımı gerçekleştirilen DSI sistemleri tüm dünyada kullanılan BGA sistemlerinden birisi olup işletme maliyeti yüksek olmakla birlikte SO2 emisyonlarını çevre mevzuatının öngördüğü limitlere indirmekte kullanılabilecek nitelikte tesislerdir.?

1 KANGAL TERMİK SANTRALİ TEKNİK İNCELEME RAPORU
Kangal Termik Santrali, Kangal, Kalburçayırı, Etyemez vKangal, Kalburçayırı, Etyemez ve Hamal ovasında bulunan e Hamal ovasında bulunan işletilebilir, yaklaşık 100 milyon ton ve alt ısıl değeri 1000işletilebilir, yaklaşık 100 milyon ton ve alt ısıl değeri 1000--1150 kcal/kg olan 1150 kcal/kg olan linyitlerin değerlendirilmesi amacı ile ilk ikisi 150 MW, üçüncülinyitlerin değerlendirilmesi amacı ile ilk ikisi 150 MW, üçüncüsü 157sü 157 MW olan 3 MW olan 3 üniteden oluşan bir termik santraldir.üniteden oluşan bir termik santraldir.
1.Ünitesi 22.12.1989, 2. Ünitesi 20.12.1990, 3. Ünitesi 04.06.2000 tarihinde devreye rihinde devreye alınmıştır. 1. ve 2. Ünite, Macar Transelektro e 2. Ünite, Macar Transelektro ?? Japon Mitsubishi ve Kutlutaş Japon Mitsubishi ve Kutlutaş Siemens/Alman konsorsiyumu, 3. ÜniteSiemens/Alman konsorsiyumu, 3. Ünite ise Transelektro ise Transelektro ?? Mitsubishi Mitsubishi ?? Gama Gama konsorsiyumu tarafından yapılmıştır. konsorsiyumu tarafından yapılmıştır.
Santral 14.08.2013 tarihinde özelleştirme idaresinden Anadolu Birlik Holding´e Anadolu Birlik Holding´e devredilmiştir.

2. ÇEVRE İZİN LİSANS KONULARIÇEVRE İZİN LİSANS KONULARI
2.1.Atık Su
Santralde evsel ve endüstriyel atık suların arıtılması için iki adet atık su arıtma tesisi evsel ve endüstriyel atık suların arıtılması için iki adet atık su arıtma tesisi bulunmaktadır.bulunmaktadır. Endüstriyel atık su arıtma tesisinin proje onay Endüstriyel atık su arıtma tesisinin proje onay yazısı mevcut olup, yazısı mevcut olup, 2000 yılında yapımı tamamlanmış olan evsel atık su arıtma tesisi için proje onay 2000 yılında yapımı tamamlanmış olan evsel atık su arıtma tesisi için proje onay muafiyet yazısı mevcuttur.muafiyet yazısı mevcuttur.
4- 2.2. Gürültü
Sivas Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 10.09.2019 tarihli yazısı ile santraltarihli yazısı ile santral çok hassas çok hassas ve hassas kullanımlardan itibaren en az 500 metre mesafede olması sebebiyle gürültü ve hassas kullanımlardan itibaren en az 500 metre mesafede olması sebebiyle gürültü konulu çevre izninden muaf değerlendirilmiştir. konulu çevre izninden muaf değerlendirilmiştir.
2.3.1. NOx Emisyonu
NOx emisyonları kazanlardaki yanma sıcaklığının eşik değerin altında olması ve kömürdeki azot içeriğinin düşük olması sebebiyle mevzuat limiti olan 600 mg/Nm3 kömürdeki azot içeriğinin düşük olması sebebiyle mevzuat limiti olan 600 mg/Nm3 değerinin altındadır. Mevcut durumda NOx emisyonları 200 mg/Nmdeğerinin altındadır. Mevcut durumda NOx emisyonları 200 mg/Nm3 3 değerinin altında değerinin altında oluşmaktadır. oluşmaktadır.
2.3.2. Toz Emisyonu
Toz emisyonlarının giderimi için her 3 ünitede de toz tutma verimi %99,8 olan tma verimi %99,8 olan elektrostatik filtre bulunmakta olup, çevre mevzuatında belirtilen limitlerin altındadır.elektrostatik filtre bulunmakta olup, çevre mevzuatında belirtilen limitlerin altındadır.
2.4. Düzenli DepolamaDüzenli Depolama
Santralde üretim faaliyetleri sonucu oluşan kül, cüretim faaliyetleri sonucu oluşan kül, cüruf, baca gazı arıtma çamuru (Gypsum) üruf, baca gazı arıtma çamuru (Gypsum) ve endüstriyel atık su arıtma çamurlarının depolanması amacıyla mevcut kül depolama ve endüstriyel atık su arıtma çamurlarının depolanması amacıyla mevcut kül depolama sahasının rehabilitasyonu yapılmış veasının rehabilitasyonu yapılmış ve kullanımına ilişkin izin Çevre ve Şehircilik kullanımına ilişkin izin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı´nın 27.12.2019 tarihli yazısı ile alınmıştır.Bakanlığı´nın 27.12.2019 tarihli yazısı ile alınmıştır.
3. KÜKÜRT TUTMA SİSTEMLERİ
Termik Santraller değerlendirildiğinde kükürt (SOkükürt (SO22) emisyonlarını istenilen sınır değerlere ) emisyonlarını istenilen sınır değerlere indirgemek için kullanılaindirgemek için kullanılan yöntemler iki ana başlık altında toplanabilir. n yöntemler iki ana başlık altında toplanabilir.
? Regenerable (döngülü). Regenerable (döngülü).
Şekil 1´de FGD sistemlerin genel bir özeti yeralmaktadırŞekil 1´de FGD sistemlerin genel bir özeti yeralmaktadır..
Kangal Termik Santrali tekrar kullanılabilir sistemlerinden olan ıslak FGD proseslerine tekrar kullanılabilir sistemlerinden olan ıslak FGD proseslerine yönelik birçok çalışmayı eş zamanlı olarak yürütmüştür. Bu çalışmalar;yönelik birçok çalışmayı eş zamanlı olarak yürütmüştür.
? Kangal Termik Santralı olarak ıslak kireç taşı prosesine ilişkin yatırım için de Kangal Termik Santralı olarak ıslak kireç taşı prosesine ilişkin yatırım için de teknoloji araştırması yapılmış ve bu teknolojinin yatırımı teknoloji araştırması yapılmış ve bu teknolojinin yatırımı için son aşamalara için son aşamalara gelinmiştir.gelinmiştir.
? Kangal Termik Santralı için projesi yürütülen FGD tesisinin kükürt tutma verimi Kangal Termik Santralı için projesi yürütülen FGD tesisinin kükürt tutma verimi %98´in üzerinde olacaktır. Ayrıca yatırım kapsamında elektrostatik filtrelerin %98´in üzerinde olacaktır. Ayrıca yatırım kapsamında elektrostatik filtrelerin rehabilitasyonu da yapılarak toz emisyonlarının IFC standartlarının da altında rehabilitasyonu da yapılarak toz emisyonlarının IFC standartlarının da altında olacak şekilde düşolacak şekilde düşürülmesi hedeflenmektedir.ürülmesi hedeflenmektedir.
Bilindiği üzere 1 Ocak 2020 tarihi itibari ile Kangal Termik Santralında bulunan her 3 ünite zorunlu olarak durdurulmuş ve mühürlenme zorunlu olarak durdurulmuş ve mühürlenme işlemi uygulanmıştır. 3. Ünite, hali hazırda işlemi uygulanmıştır. 3. Ünite, hali hazırda bulunan kükürt arıtma tesisinin gerekli bakım onarım çalışmalarının tamamlanmasına bulunan kükürt arıtma tesisinin gerekli bakım onarım çalışmalarının tamamlanmasına müteakip başvuru işlemleri tamamlanarak 13 Ocak 2020 tarihinde faaliyete başlamıştır.müteakip başvuru işlemleri tamamlanarak 13 Ocak 2020 tarihinde faaliyete başlamıştır.
1. ve 2. Üniteler için ünitelerin bir an evvel faaliyete alınabilmesi adına, yukarıda avantaj ve n evvel faaliyete alınabilmesi adına, yukarıda avantaj ve dezavantajlarına değinilen tek geçişli ve döngülü yöntemlerden ana çalışma olan ıslak kireç dezavantajlarına değinilen tek geçişli ve döngülü yöntemlerden ana çalışma olan ıslak kireç taşı projesi tamamlanana kadar, işletme maliyeti çok yüksek olsa da tek geçişli sistem olan taşı projesi tamamlanana kadar, işletme maliyeti çok yüksek olsa da tek geçişli sistem olan DSI (dry sorbeDSI (dry sorbent injection) sisteminin kurulumunun da yapılmasına karar verilmiştir.nt injection) sisteminin kurulumunun da yapılmasına karar verilmiştir.
3.4.Kuru FGD Sistem Özeti
? Aynı zamanda Aynı zamanda DSI sistemi kurulumu yapılacak olan ıslak FGD sisteminin yedeği DSI sistemi kurulumu yapılacak olan ıslak FGD sisteminin yedeği (arıza ve bakım durumlarında) konumunda olacaktır. (arıza ve bakım durumlarında) konumunda olacaktır.
? Kuru FGD teknolojisinin (DSI) 2018 yılından beri Anadolu Birlik Holding bünyesinde Kuru FGD teknolojisinin (DSI) 2018 yılından beri Anadolu Birlik Holding bünyesinde yapılan Aryapılan Ar--Ge çalışmaları sonucu Kangal TS 1 ve 2 no´lu üGe çalışmaları sonucu Kangal TS 1 ve 2 no´lu ünitelerinde nitelerinde uygulanabileceği anlaşılmıştır. uygulanabileceği anlaşılmıştır.
? Bu çalışma 2018 yılında Soma Termik Santraline kurulan bir pilot tesiste test Bu çalışma 2018 yılında Soma Termik Santraline kurulan bir pilot tesiste test edilmiştir. Pilot tesiste, Kangal TS linyitleri kullanılarak yapılan bu çalışmalar sonucu edilmiştir. Pilot tesiste, Kangal TS linyitleri kullanılarak yapılan bu çalışmalar sonucu kuru FGD yöntemiyle baca gazındaki kükürtkuru FGD yöntemiyle baca gazındaki kükürt´ün %70 ile %90 arasında giderilebileceği ´ün %70 ile %90 arasında giderilebileceği ispatlanmıştır
? Yapılan ArYapılan Ar--Ge çalışmaları ve Kangal TS inde uygulanan ticari ölçekli kuru FGD Ge çalışmaları ve Kangal TS inde uygulanan ticari ölçekli kuru FGD sisteminin tamamı yerli mühendislik ve yerli ekipmanlarla gerçekleştirilmiştir.sisteminin tamamı yerli mühendislik ve yerli ekipmanlarla gerçekleştirilmiştir.
? Kuru FGD yöntemi ile kükürt giderme siKuru FGD yöntemi ile kükürt giderme sistemlerinde amaç kalsiyum´un (Ca) kükürt stemlerinde amaç kalsiyum´un (Ca) kükürt (SO2) ile reaksiyona girerek katı formda kalsiyum sülfat (CaSO4) oluşmasının (SO2) ile reaksiyona girerek katı formda kalsiyum sülfat (CaSO4) oluşmasının sağlanmasıdır. Katı partikül formundaki kalsiyum sülfat (CaSO4) elektrostatik toz sağlanmasıdır. Katı partikül formundaki kalsiyum sülfat (CaSO4) elektrostatik toz tutucu (ESP) yada torbalı filtre tarafından tutularak btutucu (ESP) yada torbalı filtre tarafından tutularak baca gazından ayrıştırılır. aca gazından ayrıştırılır.
? Kuru FGD sistemi kül depolama sahasında ki tozumanın azaltılmasında da etkin rol Kuru FGD sistemi kül depolama sahasında ki tozumanın azaltılmasında da etkin rol oynar.oynar.
? Kuru yöntemler ile kükürt giderme sistemleri dünyada Kuru yöntemler ile kükürt giderme sistemleri dünyada yaygın olarak kullanılmakla yaygın olarak kullanılmakla beraber kberaber kuru FGD sistemlerinin birçok çeşidi vardır.uru FGD sistemlerinin birçok çeşidi vardır.
? KuKuru FGD sistemi ile kükürt giderimi sisteminde LUVO sonrası gaz kanallarına ru FGD sistemi ile kükürt giderimi sisteminde LUVO sonrası gaz kanallarına püskürtme nozul´ları (lansları) ile çoklu noktalardan Ca(OH)püskürtme nozul´ları (lansları) ile çoklu noktalardan Ca(OH)22 enjekte edilmektedir.enjekte edilmektedir.
? Her bir ünite için LUVO çıkışında iki adet gaz kanalı vardır. Bir ünite için 6 adet Her bir ünite için LUVO çıkışında iki adet gaz kanalı vardır. Bir ünite için 6 adet Ca(OH)Ca(OH)22 püskürtme nozulları tasarlanmıştır.püskürtme nozulları tasarlanmıştır.
? Ca(OH)Ca(OH)22 enjekte nozulları (lansları) özel bir tasarıma sahip olup, enjekte noktasındaki enjekte nozulları (lansları) özel bir tasarıma sahip olup, enjekte noktasındaki yerel gaz/katı karışımını hızlandıracak şekilde tasarlanmışlardır.yerel gaz/katı karışımını hızlandıracak şekilde tasarlanmışlardır.
Tesisin şuanki durumuna bakılacak olunursa;
? Kangal TS 3 no´lu ünitesinde ıslak FGD sistemi işletilmekte olup, çevresel limitlerin Kangal TS 3 no´lu ünitesinde ıslak FGD sistemi işletilmekte olup, çevresel limitlerin altında kükürt emisyonu gerçekleşmektedir. altında kükürt emisyonu gerçekleşmektedir.
? Kangal TS inde bulunan 3 üniteKangal TS inde bulunan 3 üniteninnin sürekli ölçüm cihazlarının (SEÖS) bakım ve sürekli ölçüm cihazlarının (SEÖS) bakım ve kalibrasyonları yapılarak SEÖS cihazları fizibilite başvuruları yapılmıştır.kalibrasyonları yapılarak SEÖS cihazları fizibilite başvuruları yapılmıştır.
? Kangal TS 1 ve 2 no´lu ünitelerKangal TS 1 ve 2 no´lu ünitelerde çevresel limitlerin altında de çevresel limitlerin altında kükürt emisyonlarının kükürt emisyonlarının sağlanması için kuru FGD sistem montajları tamamlasağlanması için kuru FGD sistem montajları tamamlanmış olup, Kangal TS´inde nmış olup, Kangal TS´inde bulunan üç ünite için il uygunluk başvurusunda bulunulmuştur.bulunan üç ünite için il uygunluk başvurusunda bulunulmuştur.
? İl uygunluk onayı alındıktan sonra GFB başvurusu yapılacaktır.İl uygunluk onayı alındıktan sonra GFB başvurusu yapılacaktır.
4. GENEL DEĞERLENDİRME ve SONUÇ
? Kangal Termik Santrallarinde çevre mevzuatı limit değerlerinin üzerinde bulunan kükürt dioksit (SO2) emisyonunu mevzuat limitlerine düşürmek üzere kurulan DSI (dry sorbent injection) sistemi tarafımızdan incelenmiştir.
? Santrallerden çıkan SO2 emisyonunu düşürmek için Dünyada ıslak ve kuru BGA (baca gazı arıtma sistemi) sistemleri kullanılmaktadır. Ancak ıslak BGA sistemlerinin kurulum maliyeti yüksek olmasına rağmen işletim maliyetleri düşük olduğu için ıslak tip BGA sistemleri daha yaygın olarak tercih edilmektedir. Yapılan incelemede santralde çevre mevzuatı gereği olan SO2´ emisyonunun düşürülebilmesi için yapım süresi 24-30 ay gibi bir süre alan ıslak FGD sistemi yapılıncaya kadar kuru tip DSI sisteminin kurulduğu anlaşılmaktadır.
? Tüm dünyada benzer DSI tesislerinde kullanıldığı gibi Kangal termik santralinde de pülverize formda kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2-, sönmüş kireç) veya torona (sodyum bi karbonat) gaz kanallarına püskürtülmesi yöntemi ile çalışacak şekilde kurulmuştur. Ca(OH)2 ile SO2 ?in reaksiyonu sonucu katı partikül formda kalsiyum sülfat (CaSO4) oluşmakta ve santraldan atık olarak atılmaktadır.
? Sonuç olarak Kangal santralinde yapımı gerçekleştirilen DSI sistemleri tüm dünyada kullanılan BGA sistemlerinden birisi olup işletme maliyeti yüksek olmakla birlikte SO2 emisyonlarını çevre mevzuatının öngördüğü limitlere indirmekte kullanılabilecek nitelikte tesislerdir.
İş bu rapor ??Kangal Termik Santral Elektirk Üretim A.Ş.´´ yetkililerinin isteği üzerine yerinde inceleme yapılarak, tarafımca 17 (On Yedi) sayfa olarak düzenlenmiştir. 27.04.2020 Öğr. Gör. Samet ÖZCAN